Ik ben Hosay Jelia. Als huisarts en seksuoloog met een migratieachtergrond begrijp ik hoe lastig het zijn om over intimiteit te praten – zeker in gezinnen waar dit onderwerp taboe is. Tegelijkertijd heb ik als arts geleerd hoe belangrijk een gezond intiem leven is voor je algehele welzijn.
Tijdens mijn werk als huisarts merkte ik steeds vaker dat patiënten worstelden met intieme problemen, maar er niet over durfden of wilden praten. Vrouwen die jarenlang pijn hadden, mannen die zich zorgen maakten, koppels die elkaar kwijt waren geraakt – en allemaal voelden ze zich alleen met hun vragen. Dat raakte me. Ik besloot me te specialiseren als seksuoloog, zodat ik ook deze mensen echt kon helpen. Want seksualiteit hoort gewoon bij een gezond leven – en verdient evenveel aandacht als je bloeddruk of je cholesterol.
Tijdens mijn huisartsenopleiding ging ik met mijn opleider op visite bij een terminale patiënte met baarmoederhalskanker. Ze lag letterlijk te gillen van de pijn. Bij doorvragen bleek dat ze al jaren geen uitstrijkje had gehaald – ze was op haar 17e misbruikt door haar vader en vermeed sindsdien alle gynaecologische onderzoeken. Door dat seksuele trauma had ze dus de zorg gemeden die haar leven had kunnen redden. En door het misbruik was het virus haar lichaam binnengedrongen. Deze vrouw overleed op haar 52e.
Dat raakte me diep. Persoonlijk. Maar ook als huisarts. Ik voelde me verantwoordelijk. Hadden ‘we’ proactief gevraagd naar seksueel trauma toen ze wegbleef van controles, dan hadden we haar misschien kunnen helpen. Op dat moment realiseerde ik me hoe cruciaal het is om als arts aandacht te besteden aan seksuele gezondheid. Het kan letterlijk het verschil maken tussen leven en dood.
Jaren later liep ik ook in mijn eigen huisartsenpraktijk vaak tegen taboes en misverstanden rondom seksualiteit aan. Vrouwen die uit angst of schaamte geen inwendig onderzoek wilden, en later vertelden over nare ervaringen die niet eens in hun dossier stonden. Een patiënte die pas na vier jaar durfde te vertellen dat zij en haar partner vanwege pijnklachten nooit gemeenschap hadden. Mensen dus die, vaak jarenlang, leden in oorverdovende stilte.
Ook viel me op dat zorgverleners niet over seksualiteit durven beginnen. Eerst dacht ik dat dit kwam omdat patiënten daar niet over wilden praten, maar zodra ik benoemde dat ik seksuoloog ben en vroeg of ik aanvullende vragen mocht stellen, ontstond er ineens ruimte. Patiënten gaven aan waar ze mee worstelden, en hoe belemmerend dat was. Blijkbaar was het enige wat ze nodig hadden, een uitnodiging om vrijuit te spreken.
Vanuit mijn eigen achtergrond voel ik een sterke behoefte om de gezondheid van migranten te verbeteren – vooral die van vrouwen. Dit is een kwetsbare groep die vaak niet goed wordt gehoord of begrepen. Vrouwen met een migratieachtergrond voelen zelf bovendien vaak wantrouwen, soms door discriminatie. En vooroordelen (“jullie cultuur is toch gesloten”) belemmeren communicatie. Ik denk dat dit anders en beter kan. Hoe? Door altijd rekening te houden met culturele en religieuze waarden.
Ik wil seksuele gezondheid de plek geven die het in de zorg verdient – voor iedereen, en voor migrantengemeenschappen in het bijzonder. Het bespreekbaar maken van seksuele onderwerpen moet net zo normaal worden als het behandelen van hoge bloeddruk of diabetes. Daarom is er in mijn praktijk alle ruimte voor een open gesprek, zonder oordeel. Ik geloof dat echte verandering begint bij erkenning en begrip. Samen met de patiënt wil ik de weg inslaan naar meer kennis, verlichting en een betere kwaliteit van leven – ongeacht achtergrond, overtuiging of ervaringen uit het verleden.
Of je nu een migratieachtergrond hebt of niet, moslim bent of niet – iedereen verdient ondersteuning bij intieme problemen. Mijn doel is om een plek te creëren waar je je veilig voelt om te praten over wat er speelt.